Vì Sao Ngựa Phải Đóng Móng? Sự Thật Về Móng Sắt Của Ngựa

Nếu bạn đã từng xem các bộ phim cao bồi hay thấy ngựa kéo xe trên đường phố, chắc hẳn bạn đã từng nghe thấy tiếng lộc cộc đặc trưng phát ra từ những chiếc móng sắt. Một câu hỏi phổ biến thường được đặt ra là: Vì sao ngựa phải đóng móng? Thực chất, việc đóng móng sắt giống như việc chúng ta mang một đôi giày để bảo vệ bàn chân. Đối với những chú ngựa nuôi bị thuần hóa, cường độ làm việc cao và việc di chuyển trên các địa hình nhân tạo cứng khiến móng của chúng bị mài mòn nhanh chóng. Móng sắt sinh ra chính là lớp khiên bảo vệ đôi chân, giúp ngựa tăng độ bám, chống nứt nẻ và ngăn ngừa các chấn thương xương khớp.

Hãy cùng caongualitanda.vn giải mã những sự thật thú vị xung quanh chiếc móng sắt của loài ngựa qua bài viết dưới đây.

Cấu Tạo Móng Ngựa: Lớp Giáp Bảo Vệ Bằng Chất Sừng

Để hiểu vì sao ngựa cần móng sắt, trước tiên chúng ta cần hiểu cấu tạo móng tự nhiên của chúng.

Móng ngựa không phải là một khối xương đặc cứng như nhiều người lầm tưởng. Lớp vỏ bên ngoài của móng (hoof wall) được cấu tạo từ chất sừng (keratin) — chính là loại protein tạo nên móng tay và tóc của con người. Lớp sừng này vô cảm (không có dây thần kinh) và mọc dài ra liên tục theo thời gian, trung bình khoảng 6 – 9mm mỗi tháng.

Tuy nhiên, được bao bọc bên dưới lớp vỏ sừng cứng cáp ấy lại là một phần “lõi” (corium) chứa hệ thống mạch máu, mô mềm và dây thần kinh cực kỳ nhạy cảm. Nhiệm vụ của lớp sừng bên ngoài là bảo vệ phần lõi yếu ớt này khỏi các tác động của môi trường.

Vì sao ngựa nuôi phải đóng móng?

Khác với ngựa hoang dã tự do thong dong trên thảo nguyên cỏ mềm, ngựa nhà phải phục vụ các mục đích của con người. Dưới đây là 4 lý do chính bắt buộc thợ chăm sóc ngựa phải trang bị móng sắt cho chúng:

Bảo vệ móng khi mòn nhanh hơn tốc độ mọc

Ngựa nuôi thường phải mang vác nặng (cõng người, kéo xe, thồ hàng) và di chuyển liên tục trên các bề mặt cứng như sỏi đá, đường nhựa hay bê tông. Lực ma sát lớn khiến lớp sừng bị mài mòn với tốc độ nhanh hơn rất nhiều so với tốc độ móng tự nhiên mọc ra. Nếu không có lớp sắt bảo vệ, móng ngựa sẽ bị bào mòn đến tận phần lõi thịt chứa dây thần kinh, gây ra sự đau đớn tột cùng và khiến chúng không thể bước đi.

Tăng độ bám trên địa hình trơn hoặc đặc thù

Giống như gai của đế giày đá bóng, móng sắt giúp ngựa tăng lực bám (traction). Điều này cực kỳ quan trọng khi ngựa phải di chuyển trên đường bùn lầy, cỏ ướt mùa mưa, băng tuyết hoặc các khúc cua gấp trong trường đua. Nhiều loại móng sắt còn được thiết kế thêm các đinh tán gồ lên để tối đa hóa khả năng chống trượt.

Hỗ trợ vận động và chỉnh sửa dáng móng

Không phải chú ngựa nào sinh ra cũng có một dáng đi chuẩn xác. Việc đóng móng giúp thợ (Farrier) căn chỉnh lại góc độ của chân, điều chỉnh sự mất cân bằng để phân tán lực đều lên các khớp. Nhờ đó, ngựa bước đi êm ái hơn, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý về thoái hóa xương khớp sau này.

Phục vụ điều trị trong một số tình trạng móng

Khi ngựa gặp các tai nạn gây nứt vỡ móng, hoặc mắc các bệnh lý như viêm móng (laminitis), thợ rèn sẽ thiết kế các loại móng y khoa đặc biệt (có thể là móng khép kín, móng chữ bar) để hỗ trợ cố định vết nứt, giảm áp lực lên phần móng đang bị tổn thương, giúp ngựa nhanh hồi phục.

Ngựa không đóng móng có sao không?

Câu trả lời phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường sống và mục đích sử dụng.

Nếu một chú ngựa được chăn thả trong không gian đồng cỏ tự nhiên, nền đất xốp mềm và không phải mang vác nặng, chúng hoàn toàn không cần đóng móng. Lượng móng mọc ra sẽ tự động cân bằng với lượng bị mài mòn đi một cách tự nhiên (đây là lý do ngựa hoang dã vẫn sống tốt mà không cần đến con người). Hiện nay cũng có một xu hướng nuôi ngựa “barefoot” (chân trần), tuy nhiên người nuôi vẫn phải định kỳ gọi thợ đến cắt tỉa móng thừa để tránh móng mọc quá dài gây vấp ngã.

Ngược lại, nếu ngựa thường xuyên di chuyển trên đường nhựa hoặc hoạt động thể thao cường độ cao mà không đóng móng sắt, chân của chúng chắc chắn sẽ bị tổn thương nặng nề.

Đóng Đinh Xuyên Qua Móng Ngựa Có Gây Đau Đớn Không?

Câu trả lời chắc chắn là KHÔNG. Đóng móng không hề làm ngựa bị đau, miễn là quá trình này được thực hiện bởi một người thợ lành nghề.

Như đã tìm hiểu ở phần cấu tạo, lớp sừng bên ngoài của ngựa không có dây thần kinh cảm giác. Những chiếc đinh sắt chỉ được đóng khéo léo xuyên qua lớp vỏ sừng chết này. Cảm giác của ngựa lúc này giống hệt như khi chúng ta dùng bấm để cắt móng tay. Tuy nhiên, nếu thợ non tay vô tình đóng đinh trệch hướng vào sâu phần lõi thịt non bên trong, ngựa sẽ bị đau nhói, chảy máu và có nguy cơ nhiễm trùng cao.

Quy trình đóng móng ngựa diễn ra như thế nào?

Một quy trình đóng/thay móng ngựa tiêu chuẩn là sự kết hợp giữa nghệ thuật thủ công và kiến thức y khoa xương khớp, bao gồm các bước sau:

Kiểm tra dáng đứng và tình trạng móng

Thợ đóng móng sẽ quan sát ngựa khi đứng yên và khi đi lại để đánh giá dáng đi, sự phân bổ lực và kiểm tra xem móng cũ có bị mòn lệch hay không. Bước này giúp thợ quyết định cần chỉnh sửa góc độ móng như thế nào.

Cắt tỉa và làm phẳng móng

Thợ dùng kìm chuyên dụng để tháo móng sắt cũ ra. Sau đó, dùng dao gọt và kìm để cắt bớt phần sừng mọc thừa, dọn sạch phần móng chết đọng lại ở gầm guốc. Cuối cùng, dùng một chiếc giũa lớn để mài phẳng bề mặt, tạo ra một mặt phẳng hoàn hảo chuẩn bị ốp móng mới.

Chọn loại móng phù hợp

Dựa trên kích thước chân và mục đích sử dụng (đua tốc độ, kéo xe hay đi dạo), thợ sẽ chọn loại móng phù hợp. Móng sắt thường được nung nóng đỏ rực trong lò, sau đó đặt áp lên móng sừng của ngựa (gọi là phương pháp Hot Shoeing). Việc áp móng nóng chảy sẽ tạo ra khói mù mịt và mùi khét, nhưng nó giúp định hình khuôn móng vừa khít 100% với form chân ngựa và diệt vi khuẩn ở gầm móng.

Cố định móng và kiểm tra sau khi đóng

Móng sắt sau khi nguội sẽ được áp lại vào chân. Thợ dùng đinh sắt chuyên dụng đóng xuyên qua lỗ móng vào lớp sừng. Đầu đinh xuyên ra mặt ngoài của móng sẽ được cắt bớt và uốn gập lại (clinch) để khóa chặt. Cuối cùng, thợ giũa lại các góc cạnh cho mịn màng và yêu cầu ngựa đi thử để đánh giá.

Bao lâu nên đóng hoặc thay móng cho ngựa?

Do móng ngựa liên tục mọc dài ra (tương tự như móng tay người), chiếc móng sắt sau một thời gian sẽ bị chật, đẩy ra xa vị trí tối ưu ban đầu hoặc bị mài mòn gãy đinh.

Trung bình, một chú ngựa cần được cắt tỉa và thay móng sắt định kỳ từ 4 đến 8 tuần/lần. Thời gian này có thể thay đổi phụ thuộc vào mức độ hoạt động, chế độ dinh dưỡng và sự phát triển tự nhiên của từng cá thể ngựa.

Địa chỉ mua những sản phẩm về ngựa uy tín tại Hà Nội

Sự mạnh mẽ và dẻo dai từ đôi chân, hệ cơ xương của loài ngựa luôn là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho sức sống mãnh liệt của loài vật này. Từ cấu trúc xương khớp rắn chắc ấy, y học cổ truyền đã khám phá và đúc kết ra những giá trị dinh dưỡng tuyệt vời thông qua các sản phẩm như cao xương ngựa bạch.

Nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm chăm sóc sức khỏe chất lượng, có nguồn gốc từ ngựa tại khu vực Hà Nội, Litanda chính là một địa chỉ uy tín không thể bỏ qua. Với quy trình kiểm duyệt nguyên liệu khắt khe, phương pháp cô nấu truyền thống kết hợp tiêu chuẩn vệ sinh hiện đại, Litanda mang đến các sản phẩm cao ngựa bạch nguyên chất, giúp bồi bổ khí huyết, hỗ trợ độ bền bỉ của xương khớp và nâng cao sức khỏe tổng thể. Lựa chọn Litanda là bạn đang chọn cho gia đình sự an tâm tuyệt đối về chất lượng “thật” từ tự nhiên.

Tại Litanda chúng tôi bán rất nhiều sản phẩm từ ngựa như: Cao ngựa bạch mắt đỏ, cao ngựa thường, cao mèo đen, thịt ngựa gác bếp, thịt ngựa tươi, xúc xích ngựa…  

Nếu bạn muốn mua những sản phẩm từ ngựa có thể liên hệ theo thông tin dưới đây: 

Thông tin liên hệ Litanda Việt Nam:

• Địa chỉ: Lô B1.4 LK 18 Số 21 KĐT Thanh Hà – Hà Đông – Hà Nội
• Hotline: 0981.229.483
• Email: caongualitanda@gmail.com 
• Website: caongualitanda.vn